مسئولیت‌های ظهرنویسی چک

مسئولیت‌های ظهرنویسی چک

مسئولیت‌های ظهرنویسی چک جزء موارد مهمی است که، در قانون مشخص شده است و افراد پیش از انجام هرکاری در مورد چک، باید سعی کنند قوانین مربوط به آن را به‌طور کامل بدانند و به آسانی پشت هر چکی را امضاء نکنند. در واقع آگاهی از اصول پشت نویسی حواله برای تمامی اشخاصی که با امر چک سر و کار دارند بسیار مفید خواهد بود.

تعریف چک

چک یکی از مهم‌ترین اسناد تجاری است که در نظام اقتصادی هر کشوری نقش مهمی ایفا می‌کند، در ایران نیز این سند تجاری جزء مهم‌ترین ابزارهای پرداخت است. اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند با استفاده از انواع چک مبادلات مالی و پرداخت وجه خود را انجام دهند. ارکان چک شامل دارنده چک، صادر کننده و محال‌علیه یا همان بانک است.

 تعریف ظهرنویسی چک

ظهرنویسی در لغت یعنی پشت‌نویسی چک است، بنابراین ظهرنویس کسی است که دارنده چک بوده و با پشت‌نویسی کردن آن اِذن یا دستور می‌دهد که مبلغ چک را به‌شخص دیگری بدهند. ظهرنویسی انواع مختلفی داشته و خود مسئولیت‌هایی را برای افراد در پی دارد. ظهرنویسی عملی حقوقی است که هدف از آن انتقال این حواله به‌‌شخصی دیگر یا دادن وکالت به او به‌منظور وصول وجه یا با هدف تضمین باشد. با انجام پشت‌نویسی چک و امضای آن افراد از نظر قانونی مسئولیت‌هایی پیدا می‌کنند، که در زیر به‌بررسی آن خواهیم پرداخت.

تعریف و بررسی انواع ظهرنویسی چک

مسئولیت‌های ظهرنویسی چک

ظهرنویسی چک به‌منظور وکالت

پشت نویسی چک برای وکالت یکی از رایج‌ترین انواع ظهرنویسی است که در آن اصول پشت‌نویسی حواله به این صورت است که دارنده چک با انجام چک نویسی مبلغ چک را به‌دیگری منتقل نمی‌کند، بلکه فقط وکالت دریافت‌ وجه و یا دیگر اعمال مرتبط با حواله مانند دریافت گواهی عدم پرداخت را به‌دیگری می‌دهد.

ظهرنویسی چک به‌منظور انتقال

انتقال مبلغ حواله توسط دارنده چک به‌شخص دیگر را ظهرنویسی انتقال می‌گویند. در واقع در این نوع ظهرنویسی شخص دارنده چک، حقوقی که به‌دلیل داشتن چک به‌دست‌آورده را با پشت‌نویسی کردن آن به‌دیگری منتقل می‌کند.

ظهرنویسی چک به‌منظور ضمانت

ظهرنویسی با هدف ضمانت به این معنا است که، شخصی در سند تجاری یکی از متعهدین چک مانند صادر کننده یا یکی از ظهرنویسان ضمانت می‌کند که در صورت لزوم دارنده حواله برای دریافت مبلغ آن علاوه بر فرد متعهد به برات بتواند به فرد ضامن هم رجوع کند.

ظهرنویسی چک به‌منظور وثیقه

ظهرنویسی برای وثیقه یعنی دارنده چک آن را پشت نویسی می‌کند، ولی به‌دلیل این ظهرنویسی مبلغ چک را به‌دیگری منتقل نمی‌نماید، به این معنا که چک را به‌عنوان وثیقه یکی از طلبکاران خود پشت‌نویسی می‌کند. اگر در این نوع پشت‌نویسی چک، ظهرنویس دین خود را به طلبکارانش ندهد، می‌تواند از طریق وصول مبلغ تجاری به‌طلب خود دست پیدا کند.

مسئولیت شخص ظهرنویس در هر کدام از انواع پشت‌نویسی چک

مسئولیت‌های ظهرنویسی چک

در صورتی‌که ظهرنویسی چک برای انتقال آن باشد، دارنده چک زمانی می‌تواند به‌منظور مطالبه مبلغ چک به پشت‌نویس مراجعه کند که تا 15 روز از زمان سررسید چک، گواهی‌نامه عدم پرداخت صادر شود، در این شرایط می‌تواند برای دریافت طلب مراجعه نماید. بعد از گذشت 15 روز پشت‌نویس در مقابل دارنده چک مسئولیتی نداشته و دارنده چک فقط از صادر کننده آن می‌تواند طلب خود را درخواست کند. اگر ظهرنویسی چک به‌منظور ضمانت باشد در صورتی‌که با مراجعه به بانک موجودی در آن نباشد و برگشت بخورد در این شرایط مسئولیت پرداخت چک با ضامن بوده و کسی که آنرا ضمانت نموده است. در این شرایط محدودیت زمانی در برگشت چک و.. در قانون پیش‌بینی نشده است و در هر زمانی شخص می‌تواند به‌منظور وصول مبلغ چک به ضامن و دیگر مسئولان حواله مراجعه کند. در صورتی که چک در وجه حامل باشد و شما پشت چک را امضاء کنید، در این شرایط شما ضامن چک محسوب شده و باید وجه چک را به‌دارنده پرداخت نمایید.

در صورت مشخص نبودن علت امضای پشت چک چه‌کاری انجام می‌گیرد؟

گاهی دیده می‌شود که کسی که چک‌نویسی را انجام داده و پشت آن را امضاء نموده است، تصریح نکرده که این امضاء از چه بابتی است. دادگاه در این صورت با توجه به قرینه و نشانه‌های موجود مانند اینکه دارنده حواله و یا شخص ثالث دیگری آن را امضاء نموده برای تشخص نوع آن اقدام می‌کند. چنانچه نشانه و قراینی یافت نشود دادگاه اصل امضاء را بر ظهرنویسی قرار می‌دهد و کسی که ادعای ضمانتی بودن آن را دارد باید ادعای خود را به اثبات برساند.

پس از ظهرنویسی مسئولیت اشخاص به چه صورتی است؟

مطابق ماده 249 قانون تجارت ظهرنویسان، در مقابل دارنده چک مسئول هستند، هر چند که ظهرنویس می‌تواند به‌صورت جزئی از خود رفع مسئولیت نماید، اما نمی‌تواند به‌صورت کلی مسئولیت خود را صلب کند. مسئولیت برای پشت‌نویس چک زمانی مطرح می‌شود که امضای او در ظهر سند تجاری موجود باشد. در صورتی‌که دارنده چک بدون ظهرنویسی و فقط به‌وسیله یک یا چند قبض حواله را به‌دیگری منتقل کند، به‌دلیل عدم وجود امضاء او در ظهرچک انتقال دهنده هیچ‌گونه مسئولیتی در مقابل دارندگان بعد از خود ندارد. در اصول پشت‌نویسی حواله مسئولیت ظهرنویسان به‌صورت تضامنی است. تضامنی یعنی تمامی کسانی که حوله را امضاء نموده‌اند در عرض یکدیگر قرار دارند. دارنده چک می‌تواند بدون رعایت ترتیب ظهرنویسان برای دریافت همه یا مبلغی از وجه خود به هریک از آن‌ها که می‌خواهد مراجعه نموده و همچنین می‌تواند علیه هر کدام از ظهرنویسان اقامه دعوی نماید. طبق قانون هر کدام از پشت‌نویسان چک نسبت به‌دارنده موظف به‌‌پرداخت همه و یا مبلغی از آن می‌باشند. ظهرنویس پس از پرداخت وجه می‌تواند نسبت به سایر افرادی که ظهرنویسی انجام داده اند شکایت کرده و اقامه دعوی نماید. مطابق ماده 315 و 317 قانون تجارت در پشت نویسی چک به‌مدت 15، در بعضی موارد تا مدت 45 روز و اگر در خارج از کشور باشد تا 4 ماه  از تاریخ چک می‌توان علیه ظهرنویس اقدام کرد و در صورت عدم اقدام در مدت تعیین شده در قانون مسئولیت ضامن بلا اثر خواهد بود. مطابق قانون صدور چک جدید در سال 97 ظهرنویسی در چک از تاریخ 21/09/99 ممنوع بوده و این پشت نویسی چک زمانی اعتبار دارد که صرفاً به‌نام شخص و به‌وسیله سامانه صیاد انجام شود در غیر این‌صورت اعتبار قانونی نخواهد داشت.

چند نکته کوتاه و مهم در خصوص ظهرنویسی چک

  • مسدود شدن حساب بانکی فوت یا ورشکستگی صادر کننده چک مانعی برای محرومیت و تعهد ظهرنویس محسوب نمی شود.
  • ظهرنویسی با انجام دو امضاء در پشت چک صورت می‌گیرد.
  • ظهرنویس این امکان را دارد که با قید عدم مسئولیت در پشت چک خود را از مسئولیت رها کند.
  • در مورد ظهرنویس شکایت کیفری وجود ندارد و فقط می‌توان علیه آنان اقامه دعوی حقوقی نمود.
  • در پشت نویسی چک مالکیت قطعی آن مربوط به‌دارنده جدید است.

همان‌طوری که دانستیم ظهرنویس کسی است که با دانستن اصول پشت‌نویسی حواله، چکی را که در وجه او صادر شده است را با امضاء در پشت چک حق و حقوق ناشی از آن چک را به‌دیگری منتقل می‌نماید، که از لحاظ قانونی مسئولیت‌هایی را برای فرد به‌بوجود می‌آورد. دانستن قوانین مربوط به چک‌نویسی امری بسیار لازم و ضروری است، زیرا در صورت عدم توجه امکان دارد خسارت‌ها و ضررهای جبران‌ناپذیری به اشخاص وارد شود، که دلیل آن کم آگاهی در مورد قوانین چک بوده است. به‌منظور پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی باید سعی شود با افراد متخصص در این زمینه و آگاه به مسائل حقوقی و قانونی مشورت نمود. آکادمی کلهر با داشتن مشاورانی کارآزموده و متخصص و کاملا مسلط به قوانین حقوقی می‌توانند در این زمینه به‌بهترین شیوه شما را یاری کرده و راهنمایی نمایند.

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *